# Toegankelijkheid

&Mike.McBride; &Mike.McBride.mail;
&Niels.Reedijk;&Sander.Koning;
2026-05-10
Plasma 6.6
KDE
Systeeminstellingen
toegankelijkheid
toetsen
bel

## Toegankelijkheid

### Inleiding

Deze module is bedoeld voor mensen met een gehoorprobleem, of gebruikers die moeite hebben met het gebruik van een toetsenbord.

De module is verdeeld in tien tabbladen: Zoom & Vergrootglas,Systeembel, Modificatietoetsen, Toetsenbordfilters, Muisnavigatie, Activeringssneltoetsen, Schermlezer, Correctie voor kleurenblindheid, Omkeren, en Schuddende aanwijzer.

#### Zoomen & vergrootglas

De zoom- en vergrootglasfuncties in KDE Plasma zijn ontworpen om delen van het scherm te vergroten en fungeren als een digitaal vergrootglas. Hoewel ze beide tot doel hebben kleine tekst en fijne details beter leesbaar te maken, bieden ze twee verschillende manieren om met de bureaubladomgeving interactie te hebben.

Zoomen

  Hier kunt u schakelen tussen de modi Volledig scherm en Gebied vergroten.

Volledig scherm

  Volledig scherm inschakelen.

Pixelraster tonen bij zoomniveau

  Geef een visuele overlay van de individuele pixels waaruit de afbeelding bestaat op uw scherm zodra u een voldoende hoge vergroting hebt bereikt. Indien ingeschakeld, tekent &plasma; een dun raster rond elke pixel, zodat u precies kunt zien waar de ene pixel eindigt en de volgende begint.

Uiterlijk van aanwijzer

  Hiermee wordt de weergave van de muisaanwijzer tijdens het zoomen geregeld. Er zijn verschillende opties: Schalen, Behouden en Verbergen.

Aanwijzer volgen

  Proportioneel

    Zoomgebied beweegt gelijk met aanwijzer.

  Gecentreerd

    Aanwijzer blijft gecentreerd op het scherm, behalve nabij de schermranden.

  Gecentreerd (strikt)

    Aanwijzer blijft gecentreerd op het scherm, zelfs nabij de schermranden.

  Push

    Aanwijzer drukt het zoomgebied aan de schermranden.

  Uitgeschakeld

    Zoomgebied volgt aanwijzer niet.

Verscherp de scherminhoud terwijl u bent ingezoomd

  Indien ingeschakeld, zal &kwin; patroonherkenning gebruiken om te proberen de vorm van tekst/pictogrammen op de werkruimte te schalen bij extreme zoomniveaus. Dit zou helpen om het algehele tekstcontrast te verbeteren ten koste van de nauwkeurigheid van het lettertype door onscherpte of pixelvorming te voorkomen.

Volgen van focus inschakelen

  Zorgt ervoor dat het vergrote venster automatisch het actieve deel van de interface volgt, zelfs als uw muis niet beweegt. Waar standaard zoomen meestal de muiscursor volgt, bewaakt focus volgen de systeemfocus (de tekstcursor of het momenteel geselecteerde UI-element).

Volgen van tekstdakje inschakelen

  Hiermee kunnen de vergrotingsfuncties van het systeem de tekstcursor volgen in plaats van alleen de muisaanwijzer. In technische omgevingen – of u nu code schrijft, een onderzoeksmanuscript opstelt of complexe formulieren invult – ligt uw focus vaak op waar u typt, wat ver verwijderd kan zijn van waar uw muis zich bevindt.

Vergrotingsgebied

  Schakel de regiovergrotingsmodus in.

Breedte

  Hiermee kunt u de breedte van het vergrote gebied instellen.

Hoogte

  Hiermee kunt u de hoogte van het vergrote gebied instellen.

Uitgeschakeld

  Schakel de schaalingsmodi uit.

Zoomfactor

  Hiermee kan worden aangepast hoeveel het scherm bij elke stap wordt vergroot (bijv. 1,2x of 2,0x). &plasma; ondersteunt extreem hoge vergrotingsniveaus (tot 100x), wat aanzienlijk hoger is dan bij de meeste andere besturingssystemen.

Samensteltoetsen voor schuifgebaar

  Hiermee kunt u schuifbewegingen uitvoeren met een combinatie van een toets op het toetsenbord en muisbewegingen, in plaats van een fysiek schuifwiel te gebruiken.

  Dit is met name handig voor gebruikers die trackballs gebruiken, gespecialiseerde aanwijsapparaten zonder wieltjes, of die motorische beperkingen hebben waardoor het gebruik van een schuifwieltje moeilijk is.

  Zoom schuifgebaren zijn alleen beschikbaar op Wayland.

Schuif terwijl samensteltoetsen ingedrukt zijn om te zoomen

  Wanneer deze optie is ingeschakeld, zal het ingedrukt houden van een specifieke toets (meestal de &Meta;-toets) en het draaien aan het muiswiel (of het gebruik van een tweevingerige schuifbeweging op een touchpad) de vergroting van het gehele bureaublad dynamisch verhogen of verlagen.

Sneltoetsen configureren…

  Sneltoetsen gebruiken om zoom te besturen.

#### Systeembel

Dit paneel is verdeeld in een sectie Hoorbare bel en een sectie Zichtbare bel.

Het bovenste selectievak met de naam Systeembel gebruiken bepaalt of de normale systeem bel wordt gebruikt. Als deze optie wordt uitgeschakeld, zal het geluid van de systeembel worden gedempt.

Met het volgende selectievak kunt u aangeven dat een ander geluid moet worden gebruikt voor de systeembel. Om dit aan te zetten, selecteert u het vakje Aangepaste bel gebruiken, en vult u het volledige pad naar een geluidsbestand in, in het lege vak genaamd Af te spelen geluid. Als u wilt, kunt u de knop Bladeren gebruiken om naar een bestand op uw systeem op te zoeken.

Voor gebruikers die moeite hebben met het horen van de systeembel, of gebruikers met een stille computer, heeft &kde; de zichtbare bel. Deze bel kan in plaats van een geluidssignaal bijvoorbeeld een kleur door het beeld laten flitsen, of alle kleuren omkeren.

Om deze zichtbare bel aan te zetten, selecteert u het vakje met de naam Gebruik zichtbare bel.

Vervolgens kunt u kiezen uit Scherm omkeren en Scherm laten knipperen. Als u kiest voor scherm omkeren, zullen alle kleuren op het scherm worden omgekeerd. Als u kiest voor Scherm laten knipperen, kunt u ook nog een kleur uitkiezen door op de knop rechts van Scherm laten knipperen te drukken.

De draaischakelaar kan worden gebruikt om de tijdsduur van de visuele bel in te stellen. De standaard waarde is 500 msec. oftewel een halve seconde.

#### Samensteltoetsen

Er zijn in dit paneel twee secties Plakkende toetsen en Vergrendelende toetsen.

Plakkende toetsen gebruiken

  Als deze optie is ingeschakeld kunt u de toetsen &Shift;, &Alt; of &Ctrl; indrukken, loslaten, en dan een andere toets indrukken, om zo een toetscombinatie in te geven. (Bijvoorbeeld: &Ctrl; &Alt;&Del; zou kunnen worden gedaan met &Ctrl; dan &Alt; en dan &Del;).

  In dit gedeelte staat ook een keuzevakje met de naam Plakkende toetsen vergrendelen. Als deze is geselecteerd, blijven de toetsen &Alt;, &Ctrl; en &Shift; geselecteerd totdat u de selectie ongedaan gemaakt.

  Bijvoorbeeld:

  Met Plakkende toetsen vergrendelen uitgeschakeld:

    Als u op &Shift; drukt, gevolgd door de toets F, dan vertaalt de computer dit in &Shift;F. Als u daarna de toets P indrukt, zal de computer dit vertalen naar p (geen shift).

  Met Plakkende toetsen vergrendelen ingeschakeld:

    Als u tweemaal op &Shift; drukt, gevolgd door de toets F, dan vertaalt de computer dit in &Shift;F. Als u daarna de toets P indrukt zal de computer dit opvatten als &Shift;P. Om de &Shift;-toets te deselecteren, drukt u deze opnieuw in.

#### Toetsenbordfilters

Er zijn twee secties in dit paneel.

Langzame toetsen gebruiken

  Als deze optie is ingeschakeld, moet u de toets ingedrukt houden gedurende een bepaalde periode (die kan worden aangepast met behulp van de draaischakelaar) voordat de toetsaanslag zal worden geaccepteerd. Hierdoor kunnen niet-bedoelde toetsaanslagen worden voorkomen.

Stuiterende toetsen gebruiken

  Als deze optie is geselecteerd, moet u een bepaalde tijd (die kan worden aangepast met de draaischakelaar) wachten voordat u een volgende toets kunt indrukken. Dit voorkomt meerdere toetsaanslagen door mensen met ongecontroleerde bewegingen.

#### Muisnavigatie

Met dit tabblad kunt u het numerieke toetsenblok van uw toetsenbord als een muisachtig apparaat instellen. Dit kan nuttig zijn als u op een apparaat werkt zonder ander aanwijsapparaat, of als u het numerieke toetsenblok nergens anders voor nodig hebt.

Muis met toetsenbord verplaatsen (via het numerieke toetsenblok)

  Om verplaatsing met het toetsenbord mogelijk te maken, dient u de optie Muis met toetsenbord verplaatsen (via het numerieke toetsenblok) in te schakelen. Als u dit doet, worden de andere instellingen geactiveerd, en kunt u het gedrag van het toetsenbord verder instellen, indien nodig.

  De toetsen op het numerieke blok bewegen in de richting die u zou verwachten. Merk op dat u naast omhoog, omlaag, links en rechts ook diagonaal kunt verplaatsen. De toets 5 bootst een muisklik na, typisch met de &LMB;. Met welke knop de klik wordt nagebootst, stelt u in met de toetsen / (&LMB;), * key (&MMB;) en - (&RMB;). + emuleert een dubbelklik op de geselecteerde muisknop. U kunt de toets 0 gebruiken om vasthouden na te bootsen (voor eenvoudig slepen) en dan de toets . om loslaten van de knop na te bootsen.

Versnellingsdrempel

  Dit is de tijd (in milliseconden) tussen de eerste toetsaanslag en de eerste herhaalde beweging voor toetsversnelling.

Herhalingsinterval

  Dit is de tijd (in milliseconden) tussen herhaalde bewegingen voor toetsversnelling.

Versnellingstijd

  Dit is tijd in milliseconden voordat de aanwijzer de maximumsnelheid behaalt voor toetsversnelling.

Maximum snelheid

  Dit is de maximumsnelheid in pixels per seconde die de aanwijzer kan behalen voor toetsversnelling.

Aanwijzerversnelling

  Dit is de hoeveelheid versnelling om toe te passen op de versnelling van de muistoets.

#### Sneltoetsen voor activeren

Er zijn twee secties in dit paneel.

Activeringsgebaren met deze opties:

  - Gebaren gebruiken voor het activeren van plakkende en langzame toetsen
  - Hier kunt u toetsenbordgebaren activeren die de volgende mogelijkheden aanzetten:
  - Muistoetsen: Druk op &Shift;+NumLock
  - Plakkende toetsen: Druk 5 keer achterelkaar op &Shift;
  - Langzame toetsen: &Shift; 8 seconden ingedrukt houden
  - Plakkende en langzame toetsen uitschakelen na een bepaalde periode van inactiviteit
Meldingen bij deze opties:

  - Systeembel gebruiken als een gebaar wordt gebruikt om een toegankelijkheidsfunctie in of uit te schakelen
  - Bevestigingsdialoog tonen wanneer een toegankelijkheidsfunctie in of uit wordt geschakeld
  - Als deze optie is ingeschakeld zal &kde; een bevestigingsdialoog tonen wanneer een toegankelijkheidsfunctie in of uit wordt geschakeld.
  - Weet wat u doet als u dit de-activeert, omdat de toegankelijkheidsinstellingen van het toetsenbord dan altijd zonder bevestiging worden toegepast.
  - &kde;''s systeemnotificatie gebruiken als er een toegankelijkheidsfunctie van het toetsenbord wordt in- of uitgeschakeld

Klik op the knop Notificaties instellen om een dialoog te openen waarin u in staat bent om de notificaties voor statuswijzigingen van alle toetsen te bewerken.

#### Schermlezer

Installeer een schermlezer-toepassing zoals Orca. samen met spraak-dispatcher.

Test of het geluid uit de spraak-dispatcher werkt met het commando `spd-say hello` in een terminal.

BOvendien hebt u een synthesizer voor tekst-naar-spraak nodig zoals &eg; espeak.

Schakel de schermlezer in in het keuzevak, meldt u af en start uw bureaubladsessie opnieuw.

Voor &plasma; zelf, ga na om het traditionele Toepassingenmenu te gebruiken en controleer dat dit menu een sneltoets is toegewezen (&Alt;F1). Wanneer op deze sneltoets wordt gedrukt, zou het menu moeten openen en worden gelezen bij navigeren door het menu met de pijltjestoetsen.

#### Correctie voor kleurenblindheid

Het is een hulpmiddel voor toegankelijkheid dat is ontworpen om gebruikers met kleurenblindheid te helpen kleuren op hun scherm beter te onderscheiden.

In tegenstelling tot eenvoudige filters die het uiterlijk van het bureaublad veranderen, gebruikt deze functie Daltonisatie-algoritmen. Deze algoritmen verschuiven problematische kleurfrequenties naar delen van het spectrum die de gebruiker duidelijker kan zien, waardoor contrast dat anders verloren zou gaan, wordt hersteld.

Hoofddoelen:

- Veel interfaces gebruiken kleur om betekenis over te brengen (bijvoorbeeld groen voor succes en rood voor fout). Voor iemand met protanopie of deuteranopie kunnen deze kleuren identiek lijken. Het correctievenster verschuift deze kleuren zodat het verschil zichtbaar wordt.

- Het zorgt ervoor dat knoppen, grafieken en gemarkeerde tekst leesbaar zijn, ongeacht het kleurenpalet van het oorspronkelijke ontwerp.

- Omdat het op compositorniveau wordt afgehandeld (&kwin;), is de correctie van toepassing op alles: webbrowsers, gespecialiseerde technische software, video's en de desktopinterface zelf.

Het scherm biedt doorgaans instellingen voor de drie belangrijkste vormen van kleurenblindheid:

- Protanopie: roodblindheid (moeite met het zien van rood licht).

- Deuteranopie: groenblindheid (de meest voorkomende vorm).

- Tritanopie: blauwblindheid (zeldzamer, moeite met het onderscheiden van blauw en geel).

De selectie van Problematische kleuren: u selecteert het specifieke type tekort.

De schuifregelaar Intensiteit: dit is het belangrijkste onderdeel van het paneel. Hiermee kunt u de sterkte van de verschuiving aanpassen. Omdat kleurenzicht een spectrum is, werkt een filter dat voor iedereen geschikt is zelden; met de schuifregelaar kunt u de correctie nauwkeurig afstemmen op uw specifieke zicht.

Deze filters zijn bedoeld voor toegankelijkheid, niet voor kleurnauwkeurig werk zoals professionele fotobewerking of digitaal schilderen. Omdat ze het kleurenspectrum verschuiven om het "leesbaar" te maken, komen de kleuren op het scherm niet langer overeen met de "echte" hexadecimale codes of afdrukwaarden van de bestanden die u bekijkt.

U kunt de resultaten aanpassen met behulp van kleurstalen Aangepaste kleuren.

#### Inverteren

Dit venster configureert een hulpmiddel om de kleurwaarden van uw scherm om te keren, waardoor witte pixels zwart worden, blauwe pixels oranje, enzovoort. Dit wordt door de vensterbeheerder &kwin; afgehandeld als een nabewerkingseffect.

Hoewel het er misschien uitziet als een negatief fotofilter, zijn de belangrijkste doelen ervan functioneel in plaats van esthetisch:

Voor gebruikers met specifieke visuele beperkingen, zoals fotofobie (lichtgevoeligheid) of bepaalde vormen van slechtziendheid, kan een standaard helder scherm fysieke pijn veroorzaken of tekst wazig maken door lichtlekkage.

Door het scherm om te keren, worden lichte achtergronden donker en donkere tekst licht, waardoor de hoeveelheid licht die de monitor uitstraalt aanzienlijk wordt verminderd, terwijl het contrast dat nodig is om te lezen behouden blijft.

Hoewel de meeste moderne applicaties een ingebouwde donkere modus hebben, zijn sommige oudere softwareprogramma's of specifieke webpagina's hardgecodeerd met een witte achtergrond.

De hulpmiddel 'Kleuren omkeren' fungeert als een universele donkere modus. Als een applicatie geen donker thema ondersteunt, kunt u de kleuren omkeren om uw ogen te ontlasten tijdens lange werkdagen.

U kunt de inversie inschakelen met behulp van het selectievakje Inverteren en de knop Sneltoetsen configureren... voor deze actie.

#### Schuddende aanwijzer

In de bureaubladomgeving is de Schuddende aanwijzer (vaak informeel "Schudden om te zoeken" genoemd) een toegankelijkheids- en productiviteitsfunctie die is ontworpen om het probleem van de "verloren cursor" op te lossen.

Als u een opstelling met meerdere monitoren, een scherm met ultrahoge resolutie of gewoon een donkere achtergrond gebruikt, is het opmerkelijk gemakkelijk om de muiscursor uit het oog te verliezen. Deze functie is bedoeld om u direct een visuele aanwijzing te geven, zodat u de cursor gemakkelijk terugvindt.

Wanneer deze functie is ingeschakeld, controleert het systeem de snelheid en richting van de muisbewegingen. Als het een snelle heen-en-weergaande "schuddende" beweging detecteert:

- Tijdelijke vergroting: de cursor wordt vergroot tot de maximale grootte.

- Visuele focus: deze plotselinge schaalverandering trekt de aandacht van het perifere zicht van het menselijk oog, waardoor de coördinaten van de cursor direct zichtbaar worden.

- Automatische reset: zodra u stopt met het schudden van de muis, krimpt de cursor terug naar zijn normale grootte.

Er zijn verschillende opties in dit paneel.

Aanwijzer schudden om het te vinden

  Als deze optie is ingeschakeld, activeert &plasma; het effect schuddende aanwijzer.

Vergroting

  Hier kunt u het vergrotingsniveau van de muisaanwijzer instellen voor een normale (Normale) en een grote (Grote) muisaanwijzergrootte.